เวลาจะเลือกท่อเหล็กสำหรับงานประปา งานระบบ หรือท่อที่ต้องรับแรงดัน มักพบชื่อ BS 1387, BS EN 10255 และ มอก. 276 อยู่ในรายการสินค้า แต่ชื่อมาตรฐานเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าใช้แทนกันได้ทุกกรณี บทความนี้ช่วยทำความเข้าใจความแตกต่าง แนวทางเลือกใช้ และสิ่งที่ควรตรวจสอบก่อนสั่งซื้อจากสามชัยสตีล
ท่อ BS 1387 คืออะไร?
BS 1387 เป็นมาตรฐานอังกฤษรุ่นเดิมสำหรับท่อเหล็กคาร์บอนที่ใช้กับงานท่อทั่วไป โดยสัมพันธ์กับการต่อแบบเกลียวและการเชื่อม มาตรฐาน BS 1387:1985 ถูกถอนและแทนที่ด้วย BS EN 10255 ในภายหลัง ดังนั้นเมื่อแบบหรือเอกสารเก่ายังระบุ BS 1387 ควรตรวจสอบข้อกำหนดของโครงการและเอกสารรับรองของสินค้ารุ่นที่จะใช้ ไม่ควรสรุปว่าแค่ชื่อใกล้เคียงก็ถือว่าเทียบเท่าได้โดยอัตโนมัติ
BS EN 10255 ต่างจาก BS 1387 อย่างไร?
BS EN 10255 เป็นมาตรฐานสำหรับท่อเหล็กกล้าคาร์บอนไม่ผสมที่เหมาะสำหรับงานเชื่อมและงานเกลียว โดยกำหนดเงื่อนไขการส่งมอบทางเทคนิคและกลุ่มความหนาของท่อ จึงเป็นมาตรฐานที่ใช้แทน BS 1387 รุ่นเดิมในเอกสารมาตรฐานสมัยใหม่หลายกรณี อย่างไรก็ตาม ต้องตรวจสอบชั้น/ซีรีส์ ขนาด ความหนา ชนิดปลายท่อ และการเคลือบผิวที่ระบุในใบสั่งซื้อให้ตรงกับแบบ
หากต้องการดูสินค้าที่เว็บไซต์สามชัยสตีล มีหน้า ท่อเหล็กมาตรฐาน EN 10255 (เปลี่ยนจาก BS 1387) ซึ่งระบุทั้งท่อกลมดำและท่อชุบสังกะสี พร้อมข้อมูลประกอบสินค้า
มอก. 276 คืออะไร และต้องระวังเรื่องปีของมาตรฐาน
คำว่า มอก. 276 ต้องดูปีต่อท้ายให้ชัดเจน เพราะเป็นคนละฉบับและขอบข่ายอาจต่างกัน มอก. 276-2532 เป็นมาตรฐานเดิมที่ถูกยกเลิกแล้ว ส่วน มอก. 276-2562 ใช้ชื่อ “ท่อเหล็กกล้าคาร์บอนชนิดทนความดัน” และครอบคลุมท่อเหล็กกล้าคาร์บอนหน้าตัดกลม ทั้งชนิดมีตะเข็บหรือไม่มีตะเข็บ แบบมีเกลียวหรือไม่มีเกลียว รวมถึงชนิดเคลือบสังกะสีและไม่เคลือบสังกะสี
ดังนั้นการเปรียบเทียบ ท่อ BS 1387 กับ มอก. 276 ต้องระบุฉบับมาตรฐานที่อ้างอิงให้ตรงกันก่อน โดยเฉพาะกรณีที่เอกสารเก่าอ้าง มอก. 276-2532 ไม่ควรนำไปเหมารวมกับ มอก. 276-2562 ในปัจจุบัน และไม่ควรถือว่าท่อ EN 10255 ทุกเส้นผ่านข้อกำหนด มอก. 276-2562 โดยอัตโนมัติ ต้องตรวจเครื่องหมายบนท่อ ใบรับรอง และข้อกำหนดในโครงการ
ตารางเปรียบเทียบ BS 1387, EN 10255 และ มอก. 276
| หัวข้อ | BS 1387 | BS EN 10255 | มอก. 276 |
|---|---|---|---|
| สถานะ/ความสัมพันธ์ | มาตรฐานอังกฤษรุ่นเดิม ถูกถอนแล้ว | มาตรฐานที่ใช้แทน BS 1387 ในภายหลัง | ต้องระบุปีฉบับให้ชัดเจน |
| ขอบข่ายโดยย่อ | ท่อเหล็กสำหรับงานท่อทั่วไปตามข้อกำหนดฉบับเดิม | ท่อเหล็กกล้าคาร์บอนไม่ผสม เหมาะกับการเชื่อมและทำเกลียว | มอก. 276-2562 ระบุท่อเหล็กกล้าคาร์บอนชนิดทนความดัน |
| สิ่งที่ต้องตรวจสอบ | ข้อกำหนดในแบบและเอกสารเก่า | ซีรีส์ ความหนา ขนาด และปลายท่อ | ปีมาตรฐาน ใบรับรอง และเครื่องหมายรับรองตามข้อกำหนด |
| การใช้แทนกัน | อย่าถือว่าเทียบเท่ากันอัตโนมัติ ต้องให้ผู้ออกแบบ/ผู้รับผิดชอบงานยืนยันตามข้อกำหนดโครงการ | ||
ท่อแต่ละมาตรฐานเหมาะกับงานอะไร?
การใช้งานจริงขึ้นกับมาตรฐานที่รับรอง ขนาด ความหนา วัสดุ การเคลือบ และเงื่อนไขของระบบ ไม่ใช่ดูชื่อมาตรฐานเพียงอย่างเดียว ตัวอย่างงานที่อาจพบการเลือกใช้ท่อกลุ่มนี้ ได้แก่
- งานระบบประปาและสุขาภิบาล: ตรวจชนิดของของไหล สภาพแวดล้อม และข้อกำหนดของหน่วยงานที่รับผิดชอบ
- ระบบท่อส่งน้ำหรือระบบอุตสาหกรรม: ต้องตรวจแรงดันใช้งาน อุณหภูมิ สารที่ลำเลียง และมาตรฐานที่แบบกำหนด
- งานต่อเกลียวหรือเชื่อม: ตรวจว่าชนิดปลายท่อและความหนาเหมาะกับวิธีต่อ รวมถึงให้ช่างทำตามขั้นตอนที่ถูกต้อง
- งานภายนอกอาคารหรือพื้นที่ชื้น: พิจารณาการป้องกันการกัดกร่อนและการบำรุงรักษา โดยท่อชุบสังกะสีกับท่อดำมีการป้องกันผิวต่างกัน
ข้อสำคัญ: อย่าเลือกท่อจากความหนาหรือชื่อมาตรฐานเพียงข้อเดียว หากใช้กับระบบที่มีแรงดัน ระบบดับเพลิง ก๊าซ หรือของไหลที่มีความเสี่ยง ต้องเลือกมาตรฐานและชั้นผลิตภัณฑ์ที่โครงการอนุมัติ และตรวจเอกสารรับรองก่อนติดตั้ง
แนวทางต่อยอดและวางแผนงานให้คุ้มค่า
- ทำตารางกำหนดสเปกต่อโครงการ โดยระบุมาตรฐานและปีฉบับ ขนาด ความหนา วัสดุเคลือบ และชนิดปลายท่อ
- แยกท่อดำกับท่อชุบสังกะสีในรายการวัสดุและพื้นที่จัดเก็บ เพื่อป้องกันการหยิบผิดชนิด
- ก่อนตัดหรือทำเกลียว ให้ตรวจแบบและเผื่อความยาวสำหรับข้อต่อหรืออุปกรณ์ประกอบตามวิธีติดตั้ง
- เก็บเอกสารรับรองสินค้า ใบส่งของ และข้อมูลล็อต เพื่อให้ง่ายต่อการตรวจรับและบำรุงรักษาภายหลัง
- สำหรับโครงการที่มีข้อกำหนดเฉพาะ ให้ผู้ควบคุมงานหรือวิศวกรยืนยันการยอมรับมาตรฐานก่อนสั่งซื้อ
เลือกดูสินค้าที่เกี่ยวข้องจากสามชัยสตีล
- ท่อเหล็กมาตรฐาน EN 10255 (เปลี่ยนจาก BS 1387) — สำหรับผู้ที่กำลังตรวจสอบสเปกท่อมาตรฐาน BS 1387 รุ่นเดิมและ EN 10255
- ท่อเหล็กมาตรฐาน มอก. 276 — ดูรายละเอียดสินค้าบนเว็บไซต์ และตรวจยืนยันฉบับมาตรฐาน/เอกสารรับรองก่อนสั่งซื้อ
- ท่อเหล็กมาตรฐาน JIS G 3454 — ตัวเลือกอีกมาตรฐานหนึ่งสำหรับงานระบบที่ต้องตรวจข้อกำหนดเฉพาะของโครงการ
- ท่อเหล็กมาตรฐาน API 5L / A106 — ดูข้อมูลสินค้าที่เกี่ยวข้องและตรวจสอบมาตรฐานที่เหมาะกับงานก่อนเลือกใช้
ชื่อสินค้าบนเว็บไซต์เป็นจุดเริ่มต้นในการค้นหาข้อมูลเท่านั้น ผู้ซื้อควรตรวจฉบับมาตรฐานที่ต้องการ ใบรับรอง และความเหมาะสมกับระบบจริงกับผู้จำหน่ายก่อนยืนยันคำสั่งซื้อ
สรุป
BS 1387 เป็นมาตรฐานรุ่นเดิมที่ถูกแทนที่ด้วย BS EN 10255 ในภายหลัง ขณะที่ มอก. 276 ต้องดูปีฉบับให้ชัด โดย มอก. 276-2562 เป็นมาตรฐานท่อเหล็กกล้าคาร์บอนชนิดทนความดัน การเลือกท่อจึงควรเริ่มจากข้อกำหนดของระบบ ตรวจขนาดและความหนา พร้อมยืนยันเอกสารรับรอง อย่าตัดสินจากชื่อมาตรฐานเพียงอย่างเดียว
แหล่งข้อมูลมาตรฐานสำหรับตรวจสอบเพิ่มเติม: สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม: มอก. 276-2562 และข้อมูลขอบข่าย BS EN 10255
