ตาราง Scheduleท่อเหล็ก SCH10-SCH80

ตาราง SCH ท่อ ใช้ช่วยเปรียบเทียบความหนาผนังของท่อเหล็กตามขนาดเรียกและ Schedule เพื่อช่วยเลือกท่อให้ตรงกับข้อกำหนดงานระบบ งานส่งของไหล หรืองานอุตสาหกรรม แต่ค่า SCH ไม่ได้หมายถึงความหนาเดียวกันทุกขนาดท่อ และไม่ควรเลือกใช้จากเลข Schedule เพียงอย่างเดียวโดยไม่ตรวจสอบมาตรฐานและเงื่อนไขการใช้งาน

บทความนี้อธิบาย ตาราง Schedule ท่อเหล็ก SCH10-SCH80 วิธีอ่านขนาด NPS, OD และความหนาผนัง พร้อมตัวอย่างตาราง SCH 10, SCH 20, SCH 40 และ SCH 80 ในขนาดที่พบได้ทั่วไป รวมถึงแนวทางนำไปใช้วางแผนจัดซื้อ คำนวณเบื้องต้น และเลือกท่อให้เหมาะกับงาน ข้อมูลในตารางเป็นค่าตัวอย่างอ้างอิงจากชุดมิติท่อที่ใช้กันทั่วไป ต้องยืนยันกับมาตรฐานผลิตภัณฑ์และเอกสารผู้ผลิตก่อนใช้งานจริง

1. Schedule ท่อเหล็ก (SCH) คืออะไร

Schedule หรือ SCH เป็นระบบระบุชุดความหนาผนังของท่อเหล็กตามขนาดท่อที่กำหนดในมาตรฐานมิติที่เกี่ยวข้อง ตัวเลข SCH ที่สูงขึ้นโดยทั่วไปหมายถึงผนังท่อหนาขึ้นสำหรับขนาด NPS เดียวกัน แต่ความหนาจริงต้องอ่านจากตารางตามขนาดและมาตรฐานที่ใช้อ้างอิง

• SCH 10: เป็นหนึ่งในชั้นความหนาที่ใช้กับท่อบางขนาด ต้องตรวจสอบว่ามีระบุและมีจำหน่ายสำหรับขนาดที่ต้องการหรือไม่
• SCH 20: มีความหนาแตกต่างจาก SCH 10 และ SCH 40 ตามขนาดท่อ ไม่ได้มีในทุกรุ่นหรือทุกขนาด
• SCH 40: เป็นชั้นความหนาที่พบได้ทั่วไปในหลายประเภทงาน แต่ไม่ได้แปลว่าเหมาะกับทุกแรงดันหรือทุกการใช้งาน
• SCH 80: โดยทั่วไปผนังหนากว่า SCH 40 ในขนาด NPS เดียวกัน แต่ยังต้องตรวจสอบแรงดัน อุณหภูมิ วัสดุ และมาตรฐานประกอบ

คำว่า SCH ไม่ใช่เกรดวัสดุ ไม่ได้บอกชนิดเหล็กหรือคุณสมบัติทางกล และไม่ใช่ใบรับรองว่าท่อสามารถใช้กับแรงดันใดได้โดยอัตโนมัติ

2. ตาราง Schedule ท่อเหล็ก SCH10-SCH80

ตารางด้านล่างเป็นตัวอย่างความหนาผนัง (มม.) สำหรับขนาด NPS บางรายการ โดยเทียบ SCH 10, SCH 20, SCH 40 และ SCH 80 ตามชุดมิติท่อเหล็กที่ใช้ทั่วไป ค่าความหนาอาจต่างตามขนาด มาตรฐาน และชนิดท่อ กรุณาตรวจสอบฉบับมาตรฐานและเอกสารผู้ผลิตก่อนนำไปกำหนดสเปกหรือสั่งซื้อ

ขนาด NPS	OD ภายนอก (มม.)	SCH 10 (มม.)	SCH 20 (มม.)	SCH 40 (มม.)	SCH 80 (มม.)
1/2″	21.3	1.65	—	2.77	3.73
3/4″	26.7	1.65	—	2.87	3.91
1″	33.4	2.77	—	3.38	4.55
1 1/2″	48.3	2.77	—	3.68	5.08
2″	60.3	2.77	—	3.91	5.54
3″	88.9	3.05	—	5.49	7.62
4″	114.3	3.05	—	6.02	8.56
6″	168.3	3.40	—	7.11	10.97

สำคัญ: ขีด “—” หมายถึงไม่ได้ใส่ค่า SCH 20 ในตารางสรุปนี้ ไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีขนาดดังกล่าวในมาตรฐานหรือในตลาด ตารางนี้เน้นให้เห็นความแตกต่างของ SCH ที่ใช้เปรียบเทียบกันบ่อย ไม่ใช่ตารางครบทุกขนาดและทุก Schedule หากต้องการเลือกท่อจริง ให้ใช้ตารางมิติฉบับมาตรฐานที่ระบุในสเปก

3. วิธีอ่านตาราง SCH ท่อให้ถูกต้อง

1. เริ่มจากขนาด NPS: เช่น 1 นิ้วหรือ 2 นิ้ว เป็นขนาดเรียก ไม่ใช่เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกที่วัดได้ตรง ๆ
2. ตรวจสอบ OD: ใช้ตรวจสอบการเข้ากับข้อต่อ แคลมป์ และพื้นที่ติดตั้ง โดยต้องอ้างอิงค่ามาตรฐานของขนาดนั้น
3. เลือก Schedule ตามสเปก: ตรวจสอบว่าข้อกำหนดระบุ SCH 10, SCH 20, SCH 40, SCH 80 หรือความหนาเป็นมิลลิเมตร
4. ตรวจสอบมาตรฐานและเกรด: ท่อที่ขนาดและ SCH ใกล้เคียงกันอาจมีข้อกำหนดด้านวัสดุ กระบวนการผลิต และการทดสอบต่างกัน
5. ยืนยันการใช้งาน: ท่อส่งของไหลต้องพิจารณาแรงดัน อุณหภูมิ การกัดกร่อน และการออกแบบระบบ ไม่ใช่เลือก SCH จากความหนาอย่างเดียว

4. SCH สูงขึ้นแปลว่าแข็งแรงขึ้นเสมอหรือไม่

สำหรับขนาด NPS เดียวกัน SCH ที่สูงขึ้นมักหมายถึงผนังหนาขึ้น ซึ่งอาจเพิ่มความสามารถในการรับแรงดันภายใต้เงื่อนไขที่เหมาะสม แต่การประเมินความสามารถรับแรงดันต้องคำนึงถึงเกรดวัสดุ อุณหภูมิ ค่าความเค้นที่ยอมให้ ค่าคลาดเคลื่อน ความเผื่อการกัดกร่อน รอยต่อ และข้อกำหนดมาตรฐานที่ใช้คำนวณด้วย

ในงานโครงสร้าง ความหนาอย่างเดียวก็ไม่เพียงพอ ต้องพิจารณารูปแบบแรง การโก่งเดาะ ระยะพาด วิธีต่อ และการออกแบบของวิศวกร ส่วนงานระบบต้องตรวจสอบให้ท่อ ข้อต่อ วาล์ว และอุปกรณ์ทั้งหมดเหมาะสมกับสภาวะใช้งาน

5. สูตรคำนวณเส้นผ่านศูนย์กลางภายในโดยประมาณ

เมื่อทราบ OD และความหนาผนัง สามารถประมาณเส้นผ่านศูนย์กลางภายใน (ID) ได้ดังนี้

ID โดยประมาณ (มม.) = OD (มม.) − 2 × ความหนาผนัง (มม.)

ตัวอย่าง: หากท่อมี OD 60.3 มม. และความหนาผนัง 3.91 มม. จะได้ ID โดยประมาณ = 60.3 − (2 × 3.91) = 52.48 มม. ตัวเลขนี้ใช้สาธิตวิธีคำนวณเท่านั้น ไม่รวมค่าคลาดเคลื่อนในการผลิตหรือชั้นเคลือบ และไม่ควรใช้แทนข้อมูลจากเอกสารผู้ผลิต

6. นำตาราง Schedule ท่อไปใช้ต่อยอดอย่างไร

• จัดทำรายการวัสดุ (BOM): แยกตามขนาด NPS, SCH, เกรดวัสดุ ความยาว และจำนวน เพื่อให้สเปกในใบเสนอราคาและใบสั่งซื้อตรงกัน
• ประเมินน้ำหนักและขนส่ง: ใช้ตารางน้ำหนักผู้ผลิตหรือข้อมูลมิติที่ถูกต้องเพื่อคำนวณน้ำหนักรวมเบื้องต้นและวางแผนขนย้าย
• ตรวจสอบข้อต่อ: ตรวจ OD และชนิดปลายท่อ เช่น ปลายเรียบ ปลายเกลียว หรือปลายบากเชื่อม ตามการออกแบบ
• เปรียบเทียบต้นทุน: เปรียบเทียบขนาดและวัสดุที่ตรงตามสเปกก่อน อย่าลด SCH หรือเปลี่ยนเกรดเพียงเพื่อประหยัดต้นทุนโดยไม่ผ่านการตรวจสอบทางวิศวกรรม
• ตรวจรับสินค้า: ตรวจเครื่องหมายบนท่อ เอกสารรับรอง ขนาด ความหนา และข้อกำหนดการทดสอบตามสัญญาหรือแบบ

7. เช็กลิสต์ก่อนสั่งซื้อท่อเหล็ก

• ระบุขนาด NPS และ OD ที่ต้องการให้ชัดเจน
• ระบุ SCH หรือความหนาผนังตามข้อกำหนด หลีกเลี่ยงการระบุเพียงคำว่า “ท่อหนา”
• ระบุมาตรฐานและเกรดวัสดุ เช่น ASTM, API, JIS หรือมาตรฐานที่แบบกำหนด
• แจ้งแรงดัน อุณหภูมิ ชนิดของไหล หรือวัตถุประสงค์ของงานตามความเหมาะสม
• ยืนยันความยาวต่อเส้น จำนวน และรูปแบบปลายท่อ
• ขอเอกสารรับรองและตรวจสอบว่ารายการสินค้าเป็นไปตามแบบและสเปกที่อนุมัติ

8. สินค้าท่อเหล็กที่เกี่ยวข้องจากสามชัยสตีล

ดูข้อมูลสินค้าท่อเหล็กจากสามชัยสตีลเพื่อศึกษากลุ่มมาตรฐานและลักษณะการใช้งานเบื้องต้น ขนาดและความหนาที่มีจำหน่ายต้องยืนยันกับผู้จำหน่ายตามความต้องการของโครงการ

• ท่อเหล็กมาตรฐาน ASTM A53 — ท่อเหล็กสำหรับงานระบบตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
• ท่อเหล็ก API 5L / ASTM A106 — ตรวจสอบเกรดและเงื่อนไขการใช้งานก่อนเลือกใช้
• ท่อเหล็ก JIS G 3454 — กลุ่มท่อเหล็กสำหรับงานระบบแรงดันตามมาตรฐานที่ระบุ
• ท่อเหล็ก JIS G 3452 — กลุ่มท่อสำหรับงานระบบทั่วไปตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
• ท่อเหล็ก EN 10255 (เดิม BS 1387) — ศึกษารายละเอียดมาตรฐานและประเภทท่อจากหน้าสินค้า

สรุป

ตาราง SCH ท่อช่วยเปรียบเทียบความหนาผนังของท่อเหล็กแต่ละขนาดได้อย่างเป็นระบบ แต่ Schedule ไม่ใช่เกรดวัสดุและไม่ใช่ค่าความสามารถรับแรงดันโดยตรง ควรเริ่มจากมาตรฐานที่โครงการกำหนด ตรวจ NPS, OD, ความหนา, เกรด และเงื่อนไขใช้งานให้ครบก่อนเลือกซื้อ เพื่อให้การจัดซื้อ การตรวจรับ และการนำไปใช้สอดคล้องกัน